รถบัสญี่ปุ่น: ขึ้นประตูหลัง ลงประตูหน้า และจ่ายตอนไหน

รถบัสญี่ปุ่นหลายสาย โดยเฉพาะสายที่คิดค่าโดยสารตามระยะทาง ให้ขึ้นทางประตูกลางหรือประตูหลัง ลงทางประตูหน้า และจ่ายตอนลง ไม่ใช่ตอนขึ้น รถบัสในเมืองของ 23 เขตโตเกียว โยโกฮามะ นาโกย่า และบางเมืองกลับกันกับแบบนี้ ถ้าเข้าผิดประตู คุณจะทำให้ทั้งสายติดขัด

อัปเดต

ขึ้นผิดประตู

นักท่องเที่ยวพร้อมสัมภาระเดินเข้าหาประตูหน้าของรถบัสในเมืองของญี่ปุ่น ขณะที่คนขับชี้ไปทางประตูกลางและผู้โดยสารคนอื่นพยายามเดินอ้อมเขาลงจากรถ
NG

เดินไปที่ประตูหน้าแล้วพยายามขึ้นรถ

บนรถบัสญี่ปุ่นที่คิดค่าโดยสารตามระยะทางส่วนใหญ่ ซึ่งพบบ่อยในเส้นทางชนบทและในหลายเมือง คุณต้อง **ขึ้นทางประตูกลางหรือประตูหลัง ไม่ใช่ประตูหน้า** ประตูหน้ามีไว้สำหรับลง การเดินไปข้างหน้า โบกมือให้คนขับ แล้วพยายามปีนขึ้น จะทำให้ทุกคนที่กำลังจะลงติดขัด ทำให้คนขับสับสน และทำให้ทั้งสายล่าช้า ข้อยกเว้นคือรถบัสค่าโดยสารเดียวใน 23 เขตของโตเกียว (210 เยนตลอดสาย) โยโกฮามะ นาโกย่า และเมืองใหญ่อื่นบางเมือง ที่นั่นคุณขึ้นประตูหน้าและจ่ายตอนก้าวขึ้นจริง ดังนั้นให้ดูว่าคุณกำลังขึ้นรถแบบไหน

นักเดินทางก้าวผ่านประตูกลางที่เปิดอยู่ของรถบัสญี่ปุ่นและแตะบัตร IC ที่เครื่องอ่านขนาดเล็กซึ่งติดอยู่ข้างประตู
OK

ขึ้นประตูกลางหรือประตูหลัง ลงประตูหน้า

ต่อแถวที่ประตูกลางหรือประตูหลัง เมื่อประตูเปิด ให้หยิบ **เซย์ริเก็ง** (整理券 บัตรกระดาษใบเล็กที่มีหมายเลข) จากเครื่องที่อยู่ข้างประตูตอนก้าวขึ้น หมายเลขนั้นจะบอกระบบว่าคุณขึ้นจากจุดไหน ถ้าคุณใช้บัตร IC อย่างซุยกะ พาสโม หรืออิโคกะ ให้แตะที่เครื่องอ่านข้างประตูหลังแทน ไม่ต้องใช้บัตรกระดาษ แล้วค่อยจ่ายที่ด้านหน้าตอนลง ทำครั้งเดียวก็เข้าใจแล้ว

จ่ายผิดจำนวนตอนลง

นักท่องเที่ยวยืนอยู่หน้ารถบัสญี่ปุ่นถือเหรียญกำมือหนึ่งและมองจอค่าโดยสารอย่างงุนงง ขณะที่คนขับและแถวผู้โดยสารรออยู่
NG

เดินมาถึงหน้ารถแล้วไม่รู้เลยว่าต้องจ่ายเท่าไร

รถบัสญี่ปุ่นที่ไม่ใช่ค่าโดยสารเดียวคิดตามระยะทาง ยิ่งไปไกลค่าโดยสารยิ่งสูงขึ้น จอแสดงผลด้านหน้าจะแสดงตารางหมายเลขเซย์ริเก็งพร้อมค่าโดยสารปัจจุบันข้างแต่ละหมายเลข ถ้าคุณไม่รู้หมายเลขของตัวเองหรือไม่ได้หยิบบัตรมา พอเดินมาถึงหน้ารถ คนขับก็รอ แถวข้างหลังก็รอ และไม่มีใครรู้ว่าคุณต้องจ่ายเท่าไร นี่คือจุดที่คนขึ้นครั้งแรกสะดุดกันบ่อย

นักเดินทางกำลังอ่านจอค่าโดยสารของรถบัสที่จับคู่หมายเลขเซย์ริเก็งกับจำนวนเงินเยน โดยมีเหรียญและบัตรกระดาษเตรียมไว้ในมือ
OK

จับคู่หมายเลขเซย์ริเก็งกับค่าโดยสาร และเตรียมเงินให้พอดี

ก่อนรถถึงป้ายของคุณ ให้มองจอด้านหน้า หาหมายเลขเซย์ริเก็งของคุณในตาราง ตัวเลขที่อยู่ข้าง ๆ คือค่าโดยสารของคุณ เตรียมเงินจำนวนนั้นให้พอดีก่อนลุกขึ้น แล้วหยอดบัตรกระดาษพร้อมเหรียญลงในกล่องค่าโดยสารด้านหน้าตอนลง ถ้าคุณใช้บัตร IC ก็แค่แตะเครื่องอ่านข้างประตูหน้าตอนออก ระบบจะหักยอดที่ถูกต้องให้อัตโนมัติ บัตร IC ง่ายกว่าจริง ๆ

ขอให้คนขับแลกเงินตอนจอดที่ป้าย

นักท่องเที่ยวที่หน้ารถบัสยื่นธนบัตรหมื่นเยนใบใหญ่ให้คนขับซึ่งมีสีหน้าอึดอัด ขณะที่ผู้โดยสารด้านหลังขยับตัวอย่างใจร้อน
NG

ยื่นแบงก์หมื่นเยนให้คนขับแลกตอนจะลง

กล่องค่าโดยสารของรถบัสญี่ปุ่นหลายคันรับเฉพาะเหรียญและธนบัตร 1,000 เยน ไม่รับธนบัตร 5,000 หรือ 10,000 เยน และคนขับก็ไม่ใช่แคชเชียร์ ถ้าคุณยื่นแบงก์ 5,000 หรือ 10,000 เยนให้เขาตอนรถจอดอยู่ที่ป้ายของคุณ รถจะค้างอยู่ที่ป้ายระหว่างที่เขาจัดการและเสียเวลาตามตาราง และกล่องค่าโดยสารหลายคันก็แลกธนบัตรเหล่านั้นไม่ได้เลย

ผู้โดยสารโน้มตัวไปด้านหน้าของรถบัสที่กำลังวิ่งเพื่อสอดธนบัตรพันเยนเข้าช่องแลกเหรียญของกล่องค่าโดยสาร แล้วรับเหรียญกลับก่อนเดินไปนั่งที่เดิม
OK

ใช้เครื่องแลกเหรียญ *ก่อน* จะถึงป้ายของคุณ

รถบัสประจำทางญี่ปุ่นส่วนใหญ่มีช่องแลกเหรียญที่เรียกว่า **เรียวงาเอะ** (両替) ติดตั้งอยู่ในกล่องค่าโดยสาร ตอนรถจอดที่ป้ายก่อนหน้า ให้เดินไปที่กล่องแล้วสอดธนบัตร 1,000 เยนเข้าไป มันจะคายเหรียญออกมาให้คุณใช้จ่ายค่าโดยสาร บริษัทรถบัสขอให้ผู้โดยสารไม่เดินไปมาขณะรถวิ่ง จึงควรทำตอนรถจอดที่ป้ายก่อนถึงป้ายของคุณสักหนึ่งถึงสองป้าย อย่ารอทำตอนกำลังจะก้าวลง หรือดีกว่านั้นคือเติมเงินในบัตร IC ก่อนขึ้นรถ แล้วลืมเรื่องเหรียญไปได้เลย

เลยป้ายเพราะไม่ได้กดปุ่ม

นักท่องเที่ยวลุกขึ้นช้าเกินไปขณะที่รถบัสแล่นผ่านป้ายที่เขาตั้งใจจะลงโดยไม่ชะลอ และปุ่มขอลงบนเสาข้างตัวเขาไม่ได้ติดไฟ
NG

คิดว่ารถบัสจะจอดทุกป้ายบนเส้นทาง

รถบัสญี่ปุ่นจะจอดก็ต่อเมื่อ หนึ่ง มีคนที่ป้ายโบกมือเรียก หรือ สอง มีคนในรถกด **ปุ่มขอลง** ซึ่งเป็นปุ่มเล็ก ๆ บนเสาหรือพนักเก้าอี้ มักเขียนว่า โทมาริมัส (止まります) ถ้าไม่มีใครกดและไม่มีใครรออยู่ข้างนอก รถก็จะแล่นผ่านป้ายไปเลย การลุกขึ้นเดินไปที่ประตูตอนรถใกล้ถึงป้ายโดยไม่ได้กดปุ่ม เป็นวิธีที่ทำให้เลยป้ายได้จริง ๆ

ภาพระยะใกล้ของนิ้วผู้โดยสารกดปุ่มขอลงสีแดงที่ติดไฟอยู่บนรถบัสญี่ปุ่น โดยจอด้านบนแสดงชื่อป้ายที่กำลังจะถึง
OK

พอได้ยินประกาศชื่อป้ายของคุณก็กดปุ่มทันที

รถบัสญี่ปุ่นจะประกาศป้ายถัดไปผ่านลำโพงและแสดงบนจอด้านหน้า พอได้ยินหรือเห็นว่าป้ายของคุณกำลังจะถึง ให้กดปุ่มโทมาริมัสปุ่มไหนก็ได้บนเสา ผนัง หรือพนักเก้าอี้ กดครั้งเดียวก็มีผลทั้งคัน และปุ่มจะติดไฟให้ทุกคนรู้ว่าป้ายนี้ยืนยันแล้ว จากนั้นเตรียมค่าโดยสารและค่อยขยับไปทางประตูหน้าเมื่อรถจอดสนิทแล้ว ไม่ใช่ตอนที่ยังวิ่งอยู่

ทำไมรถบัสญี่ปุ่นถึงทำงานแบบนี้

รถบัสญี่ปุ่นที่ไม่ใช่ค่าโดยสารเดียวคิดเงินตาม ระยะทางที่เดินทาง ไม่ใช่ราคาเดียวตลอดสาย นั่นแปลว่าระบบต้องรู้สองอย่างในตอนที่คุณจ่าย คือคุณขึ้นจากไหน และลงที่ไหน กระบวนการขึ้นทางหลังแล้วจ่ายที่หน้าตอนลงจึงเป็นคำตอบเชิงกลไก ประตูหลังคือจุด เข้า ประตูหน้าคือจุด ออก และเซย์ริเก็งหรือการแตะบัตร IC คือสิ่งที่เชื่อมสองจุดนั้นเข้าด้วยกัน

พอทำครบรอบสักครั้ง มันจะรู้สึกเป็นธรรมชาติมาก ผู้มาเยือนที่เคยขึ้นแต่รถบัสขึ้นประตูหน้าในโตเกียวมักสะดุดในครั้งแรกที่ขึ้นรถบัสในเกียวโต โอซาก้า หรือพื้นที่ชนบท อย่าเป็นนักเดินทางแบบนั้น

บัตร IC คือโหมดที่ง่ายที่สุด

ถ้าคุณจะเดินทางด้วยรถบัสในญี่ปุ่นบ้าง ก็แค่ ซื้อบัตรซุยกะ พาสโม หรืออิโคกะ ก่อนขึ้นรถครั้งแรก แตะตอนขึ้นที่ประตูหลัง แตะตอนลงที่ประตูหน้า แล้วระบบจะคำนวณค่าโดยสารให้อัตโนมัติ ไม่ต้องมีบัตรกระดาษ ไม่ต้องคลำหาเหรียญ ไม่ต้องอ่านจอค่าโดยสาร บัตรใบเดียวกันใช้ได้กับรถไฟ รถไฟใต้ดิน ตู้ขายของอัตโนมัติ และร้านสะดวกซื้อส่วนใหญ่ในเกือบทั่วประเทศ แต่บริษัทรถบัสในบางภูมิภาค (เช่น บริษัทรถบัสหลักในจังหวัดคุมาโมโตะ) เลิกรับบัตรนี้แล้ว จึงควรพกเหรียญไว้บ้าง นี่คือค่ามัดจำ 500 เยนที่คุ้มที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิต

กรณีพิเศษที่ควรรู้

  • รถบัสค่าโดยสารเดียวใน 23 เขตของโตเกียว ส่วนใหญ่คือรถโทเอบัส ที่เดินรถโดยสำนักการขนส่งกรุงโตเกียว ให้ขึ้นประตูหน้า จ่าย 210 เยนตอนขึ้น แล้วลงประตูหลัง ตรงข้ามกับกฎปกติ
  • รถบัสเมืองเกียวโต ค่าโดยสารเดียวภายในเขตใจกลาง คือ 230 เยน ณ ปี 2026 ขึ้นประตูหลังหรือประตูกลาง จ่ายที่ด้านหน้า บัตรรายวันสำหรับรถบัสอย่างเดียวยกเลิกไปแล้วในปี 2023 แต่บัตรรายวันรถไฟใต้ดินและรถบัส (1,100 เยน) ยังใช้นั่งได้ไม่จำกัดเที่ยวทั้งสองแบบ
  • รถบัสทางด่วน และ รถลิมูซีนสนามบิน ขึ้นประตูหน้าและแสดงตั๋วหรือบัตรให้คนขับ โดยตั๋วมักซื้อล่วงหน้า ไม่มีการคิดตามระยะทางและไม่มีเซย์ริเก็ง
  • รถทัวร์และรถวนสำหรับเส้นทางท่องเที่ยว มักเป็นค่าโดยสารเดียวหรือรวมอยู่ในบัตรรายวัน ให้ทำตามป้ายที่ประตู

เมื่อไม่แน่ใจ ให้ดูคนที่อยู่ข้างหน้าคุณแล้วทำตาม ถ้าคุณกำลังเดินไปผิดประตู คนขับรถบัสมักจะบอกประตูที่ถูกต้องให้

ทบทวนเร็ว ๆ

สามคำถามใช่หรือไม่ เพื่อจำขั้นตอนการขึ้นรถบัส

Quick check

Can you spot the right move?

  1. Q1 บนรถบัสญี่ปุ่นที่ไม่ใช่ค่าโดยสารเดียวส่วนใหญ่ ควรขึ้นทางประตูหน้าหรือไม่

  2. Q2 ควรหยิบบัตรหมายเลขเซย์ริเก็งเมื่อขึ้นรถบัสที่ไม่ใช่ค่าโดยสารเดียวหรือไม่

  3. Q3 จ่ายด้วยธนบัตรหมื่นเยนที่กล่องค่าโดยสารตอนลงได้หรือไม่